2026 жылы МЖМБС бойынша ҚМЖ қалай жазылады: құрылымы, мақсаттары және бағалау критерийлері

ҚМЖ деген не және ол не үшін керек

Қысқа мерзімді жоспар (ҚМЖ) — мұғалімнің сабаққа арналған жоспары. Ол оқушылар сабақта нені үйренетінін, оны қалай орындайтынын және мұғалім мақсатқа жеткенін қалай білетінін көрсетеді. ҚМЖ нысаны педагогтер жүргізуге міндетті құжаттар тізбесіне кіреді (ҚР БҒМ №130 бұйрығы), ал мазмұны МЖМБС пен пәннің үлгілік оқу бағдарламасына негізделеді.

Жақсы ҚМЖ — тексеру үшін жасалатын формалдылық емес. Ол сабақтың өзінде уақыт үнемдейді: тапсырмалар, критерийлер мен рефлексия алдын ала ойластырылған, тек сабақты өткізу ғана қалады.

ҚМЖ неден тұрады

Мектептердің көбінде бірыңғай құрылым қолданылады:

1. Тақырыптама: ұзақ мерзімді жоспар бөлімі, мұғалімнің аты-жөні, күні, сынып, қатысқандар саны, сабақ тақырыбы.
2. Оқыту мақсаттары — үлгілік оқу бағдарламасындағы кодтар мен тұжырымдар (мысалы, 5.1.2.1). Оларды ойдан шығармайды, бағдарлама мен КТЖ-дан алады.
3. Сабақ мақсаттары — сабақ соңында оқушылар нақты не істей алатыны. Әдетте үш деңгейде жазылады: «барлық оқушылар…», «оқушылардың көбі…», «кейбір оқушылар…».
4. Бағалау критерийлері — мақсатқа жеткенін неден байқауға болады.
5. Тілдік мақсаттар, құндылықтарды дарыту, пәнаралық байланыс, алдыңғы білім.
6. Сабақтың барысы: сабақтың басы, ортасы және соңы — уақыты, мұғалім мен оқушылардың әрекеттері, бағалау және ресурстар.
7. Саралау, бағалау, денсаулық және қауіпсіздік.
8. Сабақтан кейінгі мұғалімнің рефлексиясы.

Мақсаттар мен критерийлерді қалай тұжырымдау керек

Басты қателік — бағдарламадағы оқыту мақсатын критерийге өзгеріссіз көшіру. Критерий байқалатын болуы керек: оқушы бір нәрсені атайды, түсіндіреді, салыстырады, шешеді, дәлелдейді.

• Оқыту мақсаты: «фотосинтездің тірі ағзалар үшін маңызын түсіндіру».
• Критерий: «фотосинтез кезінде қандай заттар түзілетінін және олардың өсімдік пен адамға не үшін қажет екенін түсіндіреді».

Әр тапсырмаға дескрипторлар — оқушы балл алатын қадамдар жазылғаны дұрыс. Сонда сабақтағы бағалау оқушыларға да, ата-аналарға да түсінікті болады.

Тапсырмалар: қарапайымнан күрделіге

Тапсырмаларды ойлау дағдыларының деңгейлері бойынша құру ыңғайлы:

• білу және түсіну — еске түсіру, атау, анықтау;
• қолдану — үлгі бойынша шешу, ережені жаңа мысалға көшіру;
• жоғары деңгейлі дағдылар — талдау, салыстыру, бағалау, өз өнімін жасау.

Дайындық деңгейі әртүрлі сыныпқа үш деңгейлі жұмыс парақтары көмектеседі: A — тірегі мен үлгісі бар, B — стандартты тапсырмалар, C — стандартты емес жағдаяттар. Оларды A/B/C жұмыс парақтарының генераторында жинауға болады.

Ерекше жағдайлар

• Бастауыш мектеп (1–4 сыныптар): ойын және практикалық түрлер көбірек, кезеңдер қысқа, көрнекілік көп.
• Шағын жинақты мектеп: бір ҚМЖ-да бірнеше сыныптың жұмысы қатар жоспарланады — бір топтың өзіндік жұмысы мұғалімнің екінші топпен жұмысымен алмасады.
• Инклюзивті оқыту: ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыларға мақсаттар, тапсырмалар және рефлексия түрлері бейімделеді.
• Дене шынықтыру: жүктеме, қауіпсіздік техникасы және жабдық қосылады.

ЖИ көмегімен уақытты қалай үнемдеуге болады

AsylAI ҚМЖ генераторы таңдалған сынып, пән, бөлім және МЖМБС базасындағы оқыту мақсаты бойынша жоспар құрады: үш деңгейлі сабақ мақсаттары, критерийлер, уақыты көрсетілген сабақ барысы, дескрипторлары бар тапсырмалар және рефлексия. Дайын жоспар Word форматында жүктеледі, оған бірден презентация алуға болады.

Бастауыш мектепке, орта мектепке, біріктірілген сыныптарға, дене шынықтыруға және инклюзивті оқытуға арналған жеке режимдер бар. ЖИ қара жұмысты атқарады, ал мұғалім жоспарды тексеріп, өз сыныбына бейімдейді.

Сабақ алдындағы тексеру тізімі

• Оқыту мақсаттары КТЖ мен үлгілік бағдарламаға сәйкес келеді.
• Сабақ мақсаттары өлшенетін және деңгейлерге бөлінген.
• Әр тапсырманың критерийі мен дескрипторлары бар.
• Кезеңдердің уақыты жиынтығында сабаққа сыяды.
• Саралау мен рефлексия қарастырылған.

Күнтізбелік-тақырыптық жоспар әлі дайын болмаса, оны КТЖ генераторында тегін құруға болады — тақырыптар мен мақсаттар кейін ҚМЖ-ға сол жерден алынады.